real time web analytics

1919—dechrau’r gwasanaeth

Roedd 1919 ar ddechrau ehangiad sylweddol o wasanaethau bysiau Prydain. O’r Rhyfel Byd Cyntaf daeth personél a hyfforddwyd eisoes i yrru a digonedd o gerbydau rhyfel ar gael i roi corff newydd arnynt fel bysiau. Cyd-ddigwyddodd hyn â newidiadau i’r economi a chynnydd cyffredinol yn yr angen i deithio. Yn 1908, cyn dyfodiad Crosville, roedd y London & North Western Railway wedi dechrau rhedeg bysiau modur o’r Wyddgrug, yn cynnwys Loggerheads, gan ymestyn i Lanferres yn y flwyddyn ddilynol. Nid oedd Crosville eto wedi cyrraedd Rhuthun. Cipiodd y Swyddfa Ryfel fysiau ar gyfer y Rhyfel Byd Cyntaf, ac fe ataliwyd y rhan fwyaf o wasanaethau bysiau anhanfodol. Daeth estyniad Llanferres i ben yn 1914 a’r gwasanaeth i Loggerheads flwyddyn yn ddiweddarach. Serch hynny, roedd golygon Crosville Motor Services a gwleidyddion Rhuthun ar wasanaeth rhwng Rhuthun â’r Wyddgrug heblaw am ymyriad y rhyfel. Yn 1918, roedd maer Rhuthun “yn gryf o’r farn bod tyniant modur wedi dod i aros”. Roedd dathliadau mawr ym mis Gorffennaf 1919—yn ôl pob tebyg y 10fed—pan ddechreuodd gwasanaeth bysiau newydd Crosville. Mae’r amserlen gyntaf ar gyfer Rhuthun - Yr Wyddgrug o fis Gorffennaf 1919 ymlaen yn dangos dwy daith ddychwelyd o ddydd Llun i ddydd Gwener, o Westy Castell Rhuthun am 1035 a 1600 (a newidiodd yn fuan i 1715), gydag un ychwanegol bob dydd Sadwrn am 2030 a diwrnodau ffair Rhuthun (dydd Mawrth cyntaf y mis). Ychwanegodd Crosville daith arall o fis Mai 1921 ymlaen. Gan adlewyrchu technoleg y cerbydau cynnar oedd ar gael a chyflwr y ffyrdd yn ddiamau, yr amser teithio oedd 70 munud, er ei bod yn cymryd pum munud ychwanegol o’r Wyddgrug i Ruthun. Yn 1919, pris tocyn bws un ffordd o Ruthun i’r Wyddgrug oedd 2/2d (2 swllt a 2 geiniog, rhyw 11 ceiniog newydd). Erbyn 1929, roedd pris tocyn dychwelyd wedi gostwng i 1/6d (neu 8c). Roedd gwasanaeth Rhuthun i’r Wyddgrug wedi dechrau hyd yn oed cyn gwasanaeth 1921 o’r Wyddgrug i Gaer. Roedd terfynfa Rhuthun oddi allan i Westy’r Castell, Sgwâr Sant Pedr. Defnyddiodd Crosville Westy’r Victoria, 25 Stryd Caer yn yr Wyddgrug (deintydd heddiw) lle’r oedd Crosville wedi agor cangen a swyddfa erbyn 1919. Y rhif ffôn oedd Yr Wyddgrug 23. Ni chawsom hyd i unrhyw luniau o’r union fws a ddefnyddiwyd ar y gwasanaeth cyntaf. Mae gohebiaeth yn awgrymu bod y bysiau cyntaf wedi dod o saer cerbydau oedd wedi adeiladu a gosod cyrff newydd sbon ar fframiau bysiau hŷn a ddefnyddiwyd cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae’n debygol iawn, felly, mai Daimler oedd y ffrâm a’r corff o waith naill ai Eaton neu London Improved. Ar y dde mae delwedd o gerbyd tebyg o gasgliad Crosville Motor Services. Yn dilyn dechrau’r gwasanaeth, roedd yn fis Hydref 1919 pan hysbysebwyd Cyngor Sir y Fflint gan Crosville ei fod eisiau dileu un o’r teithiau i Loggerheads ym misoedd y gaeaf, gyda newid bach i daith arall. Cadarnhaodd Crosville y byddai mwyafrif y teithiau i Loggerheads (a Rhuthun), serch hynny, yn rhedeg drwy gydol y gaeaf.
Cyngor Sir Ddinbych. CYFARFOD CHWARTEROL. Llywyddodd Mr W. G. Dodd (Llangollen) yng nghyfarfod chwarterol Cyngor Sir Ddinbych, a gynhaliwyd yn Ninbych, ddydd Gwener GWASANAETH BYSIAU YR WYDDGRUG – RHUTHUN  Penderfynodd y Cyngor yn unfrydol ymrwymo i gytundeb gyda’r Crosville Motor Company a fyddai’n caniatáu iddo redeg gwasanaeth bysiau modur o’r Wyddgrug i Loggerheads ac ymlaen i Ruthun ym misoedd yr haf. Amodir yn y cytundeb nad yw pwysau pob bws i fod yn fwy na 7 tunnell yn llwythog, a bod 2 geiniog y filltir a deithiwyd i’w dalu i’r Cyngor Sir gan y cwmni Adroddiad yn y Llangollen Advertiser, Dydd Gwener 15fed Mai 1919
Un o’r bysiau cyntaf L ac NWR yng ngorsaf reilffordd yr Wyddgrug
Y  Victoria Defnyddiwyd gyda chaniatâd Archifdy Sir y Fflint Defnyddiwyd gyda chaniatâd Archifdy Sir y Fflint
Hawlfraint 1919-2019 Cyngor Sir Ddinbych
Cartref 1919 1920au-1930au